Δυσπλασία Ισχίου στο Μωρό: Ο Παιδοορθοπαιδικός Απαντά στις 8 Μεγαλύτερες Ανησυχίες των Γονιών
Ως παιδοορθοπαιδικός, υποδέχομαι καθημερινά στο ιατρείο μου νέους γονείς. Η χαρά για το νέο μέλος της οικογένειας συχνά επισκιάζεται από μια δόση αγωνίας όταν η συζήτηση έρχεται στην υγεία των ισχίων του βρέφους.
Η Αναπτυξιακή Δυσπλασία του Ισχίου (DDH) είναι μια πάθηση που ακούγεται τρομακτική. Η αλήθεια, όμως, είναι πως με την έγκαιρη διάγνωση και τη σωστή, εξειδικευμένη αντιμετώπιση, τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά και τα παιδιά έχουν μια απόλυτα φυσιολογική ζωή.
Συγκέντρωσα τις 8 πιο συχνές ερωτήσεις που μου γίνονται στο ιατρείο. Με απλά λόγια προσπαθούμε να λύσουμε κάθε απορία, να διώξουμε τον περιττό φόβο και να κατανοήσουμε τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε για την υγεία του παιδιού σας.
Η Διάγνωση, το “Κλικ” και ο Υπέρηχο
Ο παιδίατρος άκουσε ένα “κλικ” στο ισχίο, αλλά ο ορθοπαιδικός είπε ότι είναι όλα καλά. Τότε γιατί κάνει κλικ;
Είναι απόλυτα λογικό να μπερδεύεστε και να ανησυχείτε! Το ισχίο του βρέφους είναι μια περίπλοκη, αναπτυσσόμενη άρθρωση με πολλούς συνδέσμους, μύες και τένοντες. Καθώς το μωρό κινείται, αυτά τα στοιχεία μπορεί να μετακινούνται ή να “αναπηδούν”, δημιουργώντας έναν ακουστό θόρυβο.
Τι πρέπει να θυμάστε: Ενώ ένα “κλικ” κατά την κλινική εξέταση μπορεί μερικές φορές να αποτελεί ένδειξη ότι το ισχίο είναι ασταθές (υπεξάρθρημα) ή βγαίνει από τη θέση του (εξάρθρημα), υπάρχουν πάρα πολλά μωρά με απολύτως φυσιολογικά ισχία που κάνουν “κλικ”.
Γι’ αυτό τον λόγο, η εξέταση από εξειδικευμένο παιδοορθοπαιδικό σε συνδυασμό με το υπερηχογράφημα ισχίων είναι ο μόνος σίγουρος τρόπος για να αποκλείσουμε τη δυσπλασία.
Πρέπει ΤΕΛΙΚΑ να κάνουν όλα τα μωρά προληπτικό υπέρηχο ισχίων;
Αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική ερώτηση. Η σύντομη απάντησή μου ως ειδικός είναι: Ναι, συστήνεται ανεπιφύλακτα.
Σκεφτείτε το εξής: Στις γερμανόφωνες χώρες, όπου ο υπέρηχος ισχίου διενεργείται προληπτικά (screening) σε όλα τα βρέφη τις πρώτες εβδομάδες ζωής, ο αριθμός των χειρουργικών επεμβάσεων για δυσπλασία έχει μειωθεί δραματικά.
Είναι μια εξέταση εντελώς ανώδυνη, γρήγορη, χωρίς ακτινοβολία (όπως η ακτινογραφία) και χαμηλού κόστους. Το όφελος όμως είναι τεράστιο: μας επιτρέπει την πρώιμη διάγνωση. Και στη δυσπλασία ισχίου, η έγκαιρη έναρξη θεραπείας (με απλούς νάρθηκες αντί για χειρουργεία) είναι το κλειδί για την επιτυχία.
Μην το αμελείτε: Ο ιδανικός χρόνος για τον πρώτο υπέρηχο είναι συνήθως μεταξύ 4ης και 6ης εβδομάδας ζωής, εκτός αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου που επιβάλλουν νωρίτερα έλεγχο.
Θεραπεία, Γύψος και Καθημερινότητα
Το μωρό μου θα μπει σε γύψο (hip spica) γιατί έχει δυσπλασία στο ισχίο. Θα μείνει πίσω στην ανάπτυξή του; Θα περπατήσει αργότερα;
Καταλαβαίνω απόλυτα την αγωνία σας. Είναι δύσκολο για έναν γονιό να βλέπει το μικρό του σε ειδικό γύψο (hip spica).
Η αλήθεια είναι πως τα βρέφη που βρίσκονται κοντά στην ηλικία που ξεκινούν να περπατούν, μπορεί να παρουσιάσουν μια μικρή, προσωρινή καθυστέρηση στη βάδιση λόγω του βάρους και του περιορισμού του γύψου. Ωστόσο, τα νέα είναι πολύ καλά:
Μόλις αφαιρεθεί ο γύψος και αποκατασταθεί το πρόβλημα τα παιδιά επανακάμπτουν ταχύτατα! Η προσαρμοστικότητά τους είναι απίστευτη. Δεν υπάρχει κανένα μακροχρόνιο πρόβλημα στην κινητική ανάπτυξη ή στο βάδισμά τους. Θα τρέχουν και θα παίζουν όπως όλα τα άλλα παιδιά της ηλικίας τους.
Το μωρό μου φοράει ειδικό νάρθηκα/κηδεμόνα για δυσπλασία. Πώς θα ξέρουμε αν βελτιώνεται η κατάσταση;
Η πρόοδος του μωρού σας θα παρακολουθείται στενά με επαναλαμβανόμενες υπερηχογραφικές εξετάσεις στο ιατρείο.
Μέσω του υπερήχου, βλέπουμε άμεσα και μετράμε με ακρίβεια αν η θέση και η ωρίμανση της κοτύλης (η “θήκη” του ισχίου) βελτιώνονται με τη χρήση του νάρθηκα. Θυμηθείτε, το υπερηχογράφημα είναι απόλυτα ασφαλές – είναι η ίδια τεχνολογία που χρησιμοποιούσαμε για να δούμε το μωρό όταν ήταν ακόμα στην κοιλιά της μαμάς!
Άκουσα ότι το φάσκιωμα (τύλιγμα) του μωρού προκαλεί δυσπλασία. Όμως, μόνο έτσι κοιμάται ήσυχα! Τι να κάνω;
Το φάσκιωμα δεν απαγορεύεται, αλλά πρέπει να γίνεται σωστά (αυτό που ονομάζουμε “hip-healthy swaddling”).
Υπάρχει κίνδυνος εάν τυλίγετε το μωρό “σαν μούμια”, με τα πόδια σφιχτά ενωμένα και τεντωμένα ίσια προς τα κάτω. Αυτή η θέση πιέζει την άρθρωση του ισχίου έξω από τη φυσιολογική της θέση.
Η σωστή τεχνική: Εάν τυλίγετε το μωρό σας για να ηρεμήσει, βεβαιωθείτε ότι το πάνω μέρος του σώματος είναι σταθερό, αλλά στο κάτω μέρος της κουβέρτας υπάρχει αρκετός “αέρας” και χώρος. Τα ποδαράκια του πρέπει να είναι ελεύθερα να λυγίζουν προς τα πάνω και να ανοίγουν προς τα έξω (σε θέση “βατραχάκι”).
Βοηθάει τελικά η “διπλή πάνα” που άκουσα από παλαιότερους;
Η τοποθέτηση διπλής πάνας μπορεί τεχνικά να βελτιώσει ελαφρώς τη θέση της άρθρωσης, κρατώντας τα πόδια λίγο πιο ανοιχτά. Ωστόσο, επιστημονικά δεν έχει αποδειχθεί ότι θεραπεύει ή βελτιώνει ουσιαστικά την ανάπτυξη ενός ισχίου με πραγματική δυσπλασία, σε σύγκριση με το να μην κάνουμε τίποτα.
Σε περίπτωση υποψίας δυσπλασίας, μην βασίζεστε σε ημιμέτρα. Η επίσκεψη στον ειδικό παιδοορθοπαιδικό είναι μονόδρομος για τη σωστή και αποτελεσματική αντιμετώπιση.
Κληρονομικότητα και Μακροχρόνια Παρακολούθηση
Η δυσπλασία ισχίου είναι κληρονομική; Εμφανίζεται σε οικογένειες;
Ναι, υπάρχει σαφής γενετική προδιάθεση. Εάν το παιδί σας διαγνώστηκε με DDH, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος (στατιστικά) να εμφανίσουν την πάθηση και τα μελλοντικά αδέλφια του, καθώς και τα δικά του παιδιά στο μέλλον.
Είναι σημαντικό να το αναφέρετε αυτό στον παιδίατρό σας σε επόμενες εγκυμοσύνες, ώστε να προγραμματιστεί έγκαιρα ο προληπτικός έλεγχος των επόμενων παιδιών.
Ο γιατρός είπε ότι όλα είναι φυσιολογικά τώρα μετά τη θεραπεία, αλλά θέλει να μας ξαναδεί. Γιατί, αφού γίναμε καλά;
Αυτή είναι μια παγίδα που πρέπει οπωσδήποτε να αποφύγουμε! Καθώς το παιδί σας μεγαλώνει, τα οστά του αλλάζουν, αναπτύσσονται, ψηλώνουν και “ωριμάζουν”.
Ακόμα κι αν μια θεραπεία (με νάρθηκα ή γύψο) ολοκληρώθηκε επιτυχώς στη βρεφική ηλικία, είναι κρίσιμο να κάνουμε τακτικούς επανελέγχους μέχρι την ολοκλήρωση της ανάπτυξης. Αυτοί οι έλεγχοι (συνήθως με μια απλή ακτινογραφία πλέον σε μεγαλύτερη ηλικία) γίνονται για να βεβαιωθούμε ότι το ισχίο συνεχίζει να αναπτύσσεται φυσιολογικά και ότι δεν υπάρχει υπολειπόμενη δυσπλασία καθώς το παιδί βαραίνει και δραστηριοποιείται περισσότερο.
Συμπέρασμα: Το κλειδί είναι η Πρόληψη
Η Αναπτυξιακή Δυσπλασία του Ισχίου είναι μια απόλυτα διαχειρίσιμη κατάσταση, αρκεί να διαγνωστεί νωρίς. Μην αφήνετε τις φήμες ή το άγχος να σας κυριεύσουν. Εμπιστευτείτε την επιστήμη και την εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα.
